Omnibus — najniższa cena z 30 dni i jak weryfikować promocje

Czym jest dyrektywa Omnibus?

Dyrektywa Omnibus (oficjalnie: Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/2161) to zbiór zmian w unijnym prawie konsumenckim, którego głównym celem jest zwiększenie przejrzystości cen. W Polsce przepisy wdrożono 1 stycznia 2023 roku poprzez nowelizację ustawy o informowaniu o cenach towarów i usług (Dz.U. 2022, poz. 2536).

Kluczowy wymóg: przy każdej obniżce ceny sprzedawca musi obok ceny promocyjnej podać najniższą cenę tego towaru z ostatnich 30 dni przed wprowadzeniem promocji.

Jak to działa w praktyce?

Wyobraź sobie produkt, którego cena w ciągu ostatnich 30 dni wyglądała następująco:

Dzień 1–15: cena 29,99 zł
Dzień 16–25: cena podniesiona do 39,99 zł
Dzień 26: „promocja" — cena 34,99 zł

Przed Omnibusem sklep mógł napisać: „Było 39,99 zł, teraz 34,99 zł — oszczędzasz 5 zł!". Teraz musi podać: najniższa cena z 30 dni: 29,99 zł. Konsument od razu widzi, że „promocja" jest w rzeczywistości droższa niż cena sprzed dwóch tygodni.

Co uznaje się za „promocję"?

Obowiązek dotyczy każdej formy obniżki ceny komunikowanej konsumentowi:

Przekreślona cena i nowa, niższa cena
Hasła typu „promocja", „wyprzedaż", „okazja", „-30%"
Obniżki w gazetkach promocyjnych i aplikacjach lojalnościowych
Kupony rabatowe (jeśli dotyczą konkretnego produktu)

Wyjątki: obowiązek nie dotyczy towarów, które są w sprzedaży krócej niż 30 dni, oraz produktów szybko psujących się z krótkim terminem przydatności.

Najczęstsze sztuczki sklepów

Mimo obowiązujących przepisów, niektóre sklepy próbują obejść ducha dyrektywy:

Podnoszenie ceny tuż przed promocją — cena rośnie na 2–3 dni, potem „spada" do poziomu zbliżonego do poprzedniego. Omnibus to ujawnia, bo najniższa cena z 30 dni będzie niższa
Zmiana gramatur — produkt dostaje nowe opakowanie (np. 450 g zamiast 500 g) i „nową" cenę. Formalnie to inny produkt, więc 30-dniowa historia zaczyna się od nowa. Porównuj zawsze cenę za kilogram
Drobny druk — informacja o najniższej cenie z 30 dni jest podana, ale maleńką czcionką na dole etykiety cenowej
Promocje „tylko w aplikacji" — niektóre sieci interpretują cenę aplikacyjną jako inny kanał sprzedaży, choć UOKiK podważa takie praktyki

Jak weryfikować promocje?

Sprawdź cenę z 30 dni — porównaj ją z „ceną promocyjną". Jeśli różnica jest minimalna lub cena z 30 dni jest niższa, to nie jest realna promocja
Porównaj cenę za kg/litr — to jedyny uczciwy sposób porównywania przy zmianach gramatur
Korzystaj z aplikacji do śledzenia cen — aplikacje takie jak PanParagon czy Listonic zapisują historię cen
Zgłoś naruszenie — jeśli sklep nie podaje ceny z 30 dni, zgłoś to do Inspekcji Handlowej lub UOKiK

Kary za naruszenie

Za nieprzestrzeganie przepisów Omnibus sprzedawcy grozi kara do 20 000 zł za każde naruszenie, a w przypadku uporczywego łamania przepisów — do 40 000 zł. Inspekcja Handlowa przeprowadza regularne kontrole, szczególnie w okresach wyprzedaży sezonowych (Black Friday, Boże Narodzenie).